سندرم خروجی قفسه سینه TOS (Thoracic outlet syndrome) یکی از مشکلاتی است که می تواند باعث درد، بی حسی، گزگز و ضعف در گردن، شانه، بازو و دست شود. این بیماری زمانی ایجاد می شود که اعصاب یا رگ های خونی در ناحیه بین گردن و قفسه سینه تحت فشار قرار بگیرند. این قسمت از بدن مسیر عبور عصب ها و رگ های مهم به سمت اندام فوقانی است. به همین دلیل، ایجاد فشار در این ناحیه می تواند علائم مختلفی ایجاد کند.
گاهی علائم سندرم خروجی قفسه سینه با مشکلات گردن، گرفتگی عضلات، آسیب شانه یا فشار روی عصب در دست اشتباه گرفته می شود. به همین دلیل تشخیص دقیق اهمیت زیادی دارد. متخصص طب فیزیکی و توانبخشی می تواند وضعیت گردن، شانه، ستون فقرات، عضلات، اعصاب و الگوی حرکتی بیمار را بررسی کند و علت اصلی علائم را مشخص کند.
سندرم خروجی قفسه سینه چیست؟
سندرم خروجی قفسه سینه به مجموعه ای از علائم گفته می شود که در اثر فشار بر اعصاب یا رگ های خونی عبوری از قسمت بالایی قفسه سینه ایجاد می شود. این ناحیه بین گردن و شانه قرار دارد.
اعصاب شبکه بازویی و رگ های مهم دست از این مسیر عبور می کنند. اگر فضای این قسمت کاهش پیدا کند یا عضلات و ساختارهای اطراف فشار بیشتری ایجاد کنند، عملکرد عصب یا جریان خون ممکن است تحت تاثیر قرار بگیرد.
شدت علائم در افراد مختلف متفاوت است. برخی افراد فقط درد و گزگز خفیف دارند. در بعضی افراد نیز ضعف دست، احساس سنگینی یا تغییر رنگ دست دیده می شود.
انواع سندرم خروجی قفسه سینه
این سندرم بر اساس ساختاری که تحت فشار قرار گرفته است به چند نوع تقسیم می شود.
سندرم عصبی خروجی قفسه سینه
این نوع شایع ترین شکل بیماری است و زمانی رخ می دهد که اعصاب شبکه بازویی تحت فشار قرار بگیرند. درد، بی حسی، گزگز و ضعف دست از علائم مهم آن هستند.
سندرم وریدی خروجی قفسه سینه
در این حالت یکی از رگ های وریدی تحت فشار قرار می گیرد. تورم دست یا بازو، احساس سنگینی و تغییر رنگ پوست می تواند ایجاد شود.
سندرم شریانی خروجی قفسه سینه
این نوع کمتر شایع است و در اثر فشار بر شریان ایجاد می شود. کاهش جریان خون ممکن است باعث سردی دست، تغییر رنگ پوست و درد شود.
تفاوت میان این انواع اهمیت زیادی دارد، زیرا روش بررسی و درمان آنها یکسان نیست.
علائم سندرم خروجی قفسه سینه
علائم به نوع درگیری عصب یا رگ بستگی دارند. شایع ترین نشانه ها عبارتند از:
- درد گردن و شانه
- درد قسمت بالایی قفسه سینه
- درد بازو و دست
- بی حسی انگشتان
- احساس گزگز دست
- ضعف دست
- احساس سنگینی بازو
- خستگی سریع دست هنگام فعالیت
- تشدید علائم هنگام بالا بردن دست
- تورم بازو یا دست
- سرد شدن دست
- تغییر رنگ دست یا انگشتان
برخی بیماران متوجه می شوند که علائم هنگام کار با دست، نگه داشتن دست در وضعیت خاص یا فعالیت های بالای سر بیشتر می شود.
علت سندرم خروجی قفسه سینه چیست؟
عوامل مختلفی می توانند در ایجاد یا تشدید سندرم خروجی قفسه سینه نقش داشته باشند. در برخی افراد، شکل خاص استخوان ها یا وجود تغییرات مادرزادی فضای عبور اعصاب و رگ ها را محدود می کند.
از عوامل مهم دیگر می توان به آسیب های گردن و شانه، وضعیت نامناسب بدن، حرکات تکراری دست، فعالیت های طولانی مدت بالای سر و سفتی بعضی از عضلات اشاره کرد.
قرار گرفتن طولانی مدت سر به سمت جلو و افتادگی شانه ها نیز می تواند الگوی حرکتی ناحیه گردن و شانه را تغییر دهد. در افراد مستعد، این تغییرات ممکن است علائم را بیشتر کنند.
نقش وضعیت بدن در TOS
وضعیت بدن یکی از موضوعات مهم در ارزیابی بیماران مبتلا به سندرم خروجی قفسه سینه است. زمانی که سر به جلو قرار می گیرد و شانه ها به سمت جلو می روند، عضلات گردن، شانه و قفسه سینه ممکن است تحت فشار بیشتری قرار بگیرند.
اصلاح وضعیت بدن می تواند یکی از بخش های برنامه توانبخشی باشد. البته تنها اصلاح حالت نشستن برای همه بیماران کافی نیست و برنامه درمانی باید بر اساس علت و شدت علائم تنظیم شود.
تشخیص سندرم خروجی قفسه سینه
تشخیص این بیماری تنها با وجود درد یا بی حسی دست امکان پذیر نیست. پزشک ابتدا درباره زمان شروع علائم، محل درد، فعالیت های تشدید کننده و سابقه آسیب سوال می کند.
سپس معاینه انجام می شود. قدرت عضلات، حس اندام، دامنه حرکتی گردن و شانه، وضعیت بدن و الگوی حرکت دست بررسی می شود.
در صورت نیاز، ممکن است آزمایش های تکمیلی مانند تصویربرداری، بررسی عصبی یا بررسی جریان خون انجام شود. انتخاب آزمایش به علائم بیمار و یافته های معاینه بستگی دارد.
یکی از نکات مهم در تشخیص، بررسی سایر بیماری هایی است که علائم مشابه ایجاد می کنند. مشکلات ستون فقرات گردنی، فشار عصب در قسمت های دیگر اندام، بیماری های شانه و برخی مشکلات عضلانی می توانند نشانه هایی شبیه سندرم خروجی قفسه سینه داشته باشند.
آیا سندرم خروجی قفسه سینه خطرناک است؟
شدت این بیماری در همه افراد یکسان نیست. بعضی بیماران بیشتر با علائم عصبی مانند درد، گزگز و بی حسی مواجه هستند و برخی دیگر علائم عروقی دارند.
تورم ناگهانی دست یا بازو، تغییر واضح رنگ دست، سرد شدن شدید اندام، ضعف قابل توجه یا درد شدید نیازمند ارزیابی سریع پزشکی است.
بنابراین نباید تمام موارد بی حسی یا درد دست را به گرفتگی عضلات نسبت داد. تشخیص علت اصلی برای انتخاب درمان مناسب اهمیت دارد.
درمان سندرم خروجی قفسه سینه
درمان به نوع بیماری، علت ایجاد فشار و شدت علائم بستگی دارد. در بسیاری از موارد عصبی، درمان غیرجراحی و توانبخشی می تواند بخش مهمی از برنامه درمانی باشد.
روش های درمان ممکن است شامل موارد زیر باشند:
- اصلاح فعالیت های تشدید کننده
- اصلاح وضعیت بدن
- تمرینات کششی مناسب
- تمرینات تقویت عضلات
- تمرینات کنترل کتف
- فیزیوتراپی
- آموزش الگوی صحیح حرکت
- کنترل درد
- درمان مشکلات همراه گردن و شانه
در مواردی که فشار شدید عروقی یا یک مشکل ساختاری مشخص وجود داشته باشد، ممکن است روش های درمانی تخصصی دیگری از جمله جراحی مورد بررسی قرار گیرد.
نقش متخصص طب فیزیکی و توانبخشی در درمان
متخصص طب فیزیکی و توانبخشی نقش مهمی در ارزیابی و مدیریت مشکلات مربوط به عضلات، مفاصل و اعصاب دارد. در بیمار مبتلا به سندرم خروجی قفسه سینه، بررسی دقیق گردن، شانه، ستون فقرات و اندام فوقانی می تواند به تشخیص بهتر علت علائم کمک کند.
متخصص می تواند وضعیت قدرت عضلات، دامنه حرکتی، تعادل عضلانی، وضعیت بدن و نحوه حرکت شانه را بررسی کند. سپس بر اساس یافته های معاینه، برنامه توانبخشی مناسب تنظیم می شود.
هدف توانبخشی کاهش فشارهای مکانیکی، بهبود عملکرد عضلات، اصلاح الگوی حرکت و کمک به بازگشت بیمار به فعالیت های روزمره است.
تمرینات توانبخشی برای سندرم خروجی قفسه سینه
تمرینات توانبخشی باید متناسب با شرایط هر بیمار انتخاب شوند. برخی افراد ممکن است به تمرینات ملایم برای افزایش انعطاف پذیری عضلات قفسه سینه و گردن نیاز داشته باشند. در برخی دیگر، تقویت عضلات اطراف کتف و بهبود کنترل شانه اهمیت بیشتری دارد.
تمرینات می توانند شامل حرکات اصلاحی، تمرینات کنترل کتف، تقویت عضلات پشت و تمرینات دامنه حرکتی باشند.
انجام خودسرانه تمرینات شدید توصیه نمی شود. اگر تمرینی باعث افزایش بی حسی، ضعف، درد، تورم یا تغییر رنگ دست شود، باید متوقف شود و وضعیت بیمار دوباره ارزیابی شود.
آیا سندرم خروجی قفسه سینه بدون جراحی درمان می شود؟
در برخی بیماران، به ویژه مواردی که علائم عصبی و مشکلات حرکتی دارند، درمان غیرجراحی می تواند مفید باشد. اصلاح وضعیت بدن، تغییر فعالیت های تشدید کننده علائم و برنامه توانبخشی مناسب از گزینه های مهم هستند.
اما پاسخ به درمان در افراد مختلف متفاوت است. اگر علائم شدید باشند، مشکل عروقی وجود داشته باشد یا درمان محافظه کارانه نتیجه کافی نداشته باشد، بررسی های تخصصی بیشتر لازم است.
چه زمانی برای TOS به متخصص مراجعه کنیم؟
اگر درد گردن و شانه همراه با بی حسی، گزگز یا ضعف دست باشد و این علائم به صورت مکرر ایجاد شوند، مراجعه به پزشک اهمیت دارد.
همچنین اگر علائم هنگام بالا بردن دست تشدید شوند یا توانایی انجام فعالیت های روزانه کاهش پیدا کند، بهتر است علت مشکل بررسی شود.
در صورت تورم ناگهانی دست، تغییر رنگ شدید، سرد شدن واضح دست یا ضعف ناگهانی، مراجعه سریع پزشکی ضروری است.
معرفی دکتر سندرم خروجی قفسه سینه در تبریز
دکتر علی نیرومند، متخصص طب فیزیکی و توانبخشی در تبریز، در ارزیابی و درمان مشکلات مرتبط با سیستم عضلانی، اسکلتی، عصبی و حرکتی فعالیت دارد. در بیمارانی که با درد گردن و شانه، بی حسی دست، گزگز، ضعف اندام یا محدودیت حرکتی مراجعه می کنند، بررسی دقیق علت علائم اهمیت زیادی دارد.
در موارد مشکوک به سندرم خروجی قفسه سینه، ارزیابی وضعیت گردن، شانه، عضلات، اعصاب و الگوی حرکتی می تواند به تشخیص دقیق تر کمک کند. بر اساس نتیجه ارزیابی، برنامه درمانی و توانبخشی متناسب با شرایط بیمار تعیین می شود.
توانبخشی در این بیماران می تواند بر اصلاح وضعیت بدن، بهبود حرکت شانه و کتف، افزایش انعطاف پذیری مناسب، تقویت عضلات و کاهش عوامل تشدید کننده علائم تمرکز داشته باشد. در صورت وجود نشانه هایی که نیاز به بررسی عروقی یا تخصصی دیگری داشته باشند، ارجاع بیمار به متخصص مربوط نیز اهمیت دارد.
در بسیاری از موارد، اصلاح وضعیت بدن، تمرین درمانی، فیزیوتراپی و تغییر فعالیت های تشدید کننده می توانند بخشی از روند درمان باشند. با این حال، نوع درمان باید بر اساس شرایط هر بیمار تعیین شود.
پنل نوبت دهی متخصص طب فیزیکی جهت مشاوره و ویزیت
شماره تلفن ۰۴۱۳۳۲۷۳۲۶۴ جهت ارتباط و وقت ویزیت
شماره همراه: ۰۹۳۸۰۵۹۷۵۸۹
واتس اپ: ۰۹۳۸۰۵۹۷۵۸۹
بدون دیدگاه